نوکیا از ظهور تا افول و چگونگی خروج از بحران

نوکیا (به انگلیسی: NOKIA) معروف به غول موبایل جهان و بزرگترین نوآور و قدیمی‌ترین شرکت موبایل جهان است. در این مطلب به ظهور و افول و چگونگی خروج از بحران این شرکت می پردازیم.

شرکت تجهیزات مخابراتی فنلاندی و چندملیتی(هند و مجارستان و چین) است، که تمرکز اصلی آن بر تولید تجهیزات و زیرساخت‌های ارتباطات مخابراتی و نرم‌افزارهای نقشه و ناوبری معطوف می‌باشد.

این شرکت از طریق شرکت تابعه نوکیا سولوشنز اند نتورکس در حوزه‌های تجهیزات پهنای باند شبکه‌های موبایل و خدمات مولتی‌مدیا نیز فعالیت می‌کند.

تاریخجه نوکیا:

نوکیا فعالیت خود را در سال ۱۸۶۵ به عنوان کارخانه‌ی کاغذسازی‌ای در جنوب غربی کشور فنلاند آغاز کرد. پس از یک‌ و‌ نیم قرن، این شرکت پس از فعالیت در حوزه‌های مختلف، پا به صنعت تلفن‌های همراه و تکنولوژی‌های ارتباطی گذاشت.

پس از معرفی آیفون در سال ۲۰۰۷ و با ایجاد دسته‌بندی جدیدی به نام گوشی‌های هوشمند، این کمپانی با مشکلات عدیده‌ای در بخش فروش موبایل‌هایش دست‌و‌پنجه نرم کرد که در نهایت باعث واگذاری این شرکت باسابقه با قیمت ۵٫۴۴ میلیارد یورو به مایکروسافت گردید.

۱۸۶۵: در این سال فردریک ایدستام که یک مهندس معدن بود، شرکت خمیرسازی کاغذی را در منطقه Tammerkoski واقع در جنوب غربی فنلاند بنا نهاد.

۱۸۷۱: در این سال نام Nokia متولد شد. این نام از رودخانه‌ی Nokianvirta الهام گرفته شده بود. ایدستام این نام را همزمان با گشایش شعبه‌ی دوم برای شرکتش برگزید.

۱۸۹۸: در این سال ادوارد پولون شرکت لاستیک‌سازی فنلاندی خود را بنا نهاد. این شرکت بعدها به اسم تجارت لاستیکی نوکیا تغییر نام داد.

حوزه‌ی فعالیت این شرکت تمام وسایل پلاستیکی را شامل می‌شد؛ از چکمه‌های پلاستیکی گرفته تا تایر خودرو. هنوز هم چکمه‌ها و پوتین‌های نوکیا تولید می‌شود اما نه در بخش ارتباطات.

۱۹۱۲: Arvid Wickström بخش ساخت کابل را به این شرکت اضافه کرد. همین مسئله بعدها پایه و اساسی برای کسب و کار کابل‌های الکترونیکی این شرکت گردید.

۱۹۷۹: نوکیا با همکاری و سرمایه‌گزاری مشترک سازنده‌ی فنلاندی تلویزیون، تلفن‌های رادیویی را می‌سازد.

۱۹۸۱: نوکیا در این سال از اولین شبکه ارتباطی و رومینگ بین‌المللی رونمایی کرد.

۱۹۸۲: نوکیا از اولین تلفن مخصوص ماشین رونمایی کرد. در همین سال نوکیا از اولین سوئیچ دیجیتال تلفن با نام Nokia DX 200 رونمایی به عمل آورد.

۱۹۸۴: در این سال نوکیا از اولین تلفن‌ خودرو با نام mobira Talkman رونمایی کرد.

۱۹۸۷: نوکیا ازرونمایی به عمل آورد. این دستگاه اولین تلفن دستی‌ در آن زمان بود که وزنی ۸۰۰ گرمی داشت. قیمت این دستگاه نیز در آن زمان چندان ارزان نبود و برای تهیه آن باید ۲۴۰۰۰ مارک فنلاند، معادل ۳۴۰۰ یورو پرداخت می‌کردید.

تصویری از رهبر وقت شوروی، میخائیل گورباچف موجود است که با استفاده از این تلفن، از هلسینکی فنلاند به وزیر ارتباطات خود که در مسکو حضور داشت تماس گرفته است.

بیشتر بخوانید: داستان موفقیت اوبر؛ آغازگر عصر تاکسی های اینترنتی ارزان

۱۹۹۱: نخست وزیر وقت فنلاند،، با استفاده از تجهیزات نوکیا، اولین سیستم ارتباط موبایلی جهان را افتتاح کرد.

۱۹۹۲: نوکیا از اولین تلفن دیجیتال دستی خود با نام نوکیا ۱۰۱۱ رونمایی کرد. این رونمایی باعث شد تا مدیرعامل این شرکت تصمیم به تمرکز بر روی بخش موبایل بگیرد.

در پی این تصمیم، تجارت‌های لاستیک، کابل و لوازم الکترونیکی مصرفی نوکیا فروخته شد.

۱۹۹۴: در این سال نوکیا از سری ۲۱۰۰ رونمایی کرد. این تلفن‌ها اولین دستگاه‌هایی بودند که از رینگتون‌های اختصاصی معروف نوکیا بهره می‌بردند.

با اینکه هدف نوکیا فروش ۴۰۰۰۰۰ نسخه از این تلفن‌ها بود اما، سری ۲۱۰۰ درنهایت به فروش ۲۰ میلیونی دست یافت که فراتر از انتظارات بود.

۱۹۹۸: سال ۹۸ برای نوکیا بسیار مهم بود. در واقع نوکیا در این سال توانست بر تخت پادشاهی شرکت‌های موبایلی تکیه بزند و بیش‌ترین سهم فروش تلفن‌های همراه را از آنِ خود کند.

۱۹۹۶ – ۲۰۰۱: گردش مالی و حجم معاملات نوکیا در این چهار سال با ۵ برابر افزایش همراه شد. در واقع حجم معاملات این شرکت از ۶٫۵ میلیارد یورو به ۳۱ میلیارد یورو افزایش یافت.

۱۹۹۹: تلفن همراه Nokia 7710 رونمایی شد. این دستگاه با بهره‌گیری از قابلیت‌های ابتدایی مبتنی بر وب قادر به دریافت و ارسال ایمیل بود. برای اتصال به اینترنت نیز از شبکه‌ی Orange Network استفاده می‌شد.

۲۰۰۰: نوکیا با یکی از ناشرین آثار موسیقی قراردادی را امضا کرد که بر طبق آن کاربران گوشی‌های نوکیا قادر بودند تا آهنگ‌های موردعلاقه‌شان را به عنوان رینگتون(صدای زنگ) دستگاه انتخاب کنند.

۲۰۰۱: با گوشی Nokia 7650، شرکت نوکیا از اولین تلفن‌همراه خود با دوربین داخلی رونمایی کرد. همزمان با این رونمایی زنگ خطری هم برای سرمایه‌گذاران به صدا در آمد و سود شرکت با کاهش روبرو شد.

در نتیجه‌ی این اتفاق، نوکیا تصمیم به حذف ۱۰۰۰ شغل گرفت اما، خوشبختانه در پایان آن سال همه‌چی دوباره به روند عادی‌اش برگشت.

۲۰۰۲: نخستین تلفن‌همراه با توانایی صبط ویدئو رونمایی شد. همچنین از اولین تلفن‌همراه با پشتیبانی از شبکه ۳G رونمایی شد. این تلفن Nokia 6650 نام داشت.

با استفاده از تکنولوژی ۳G، اکنون تلفن‌ها قادر بودند تا به مرور وب بپردازند و اقدام به دریافت موسیقی‌ها و برنامه‌های تلویزیونی مورد علاقه خود کنند.

۲۰۰۴: برای اولین‌بار سهم بازار نوکیا با کاهش روبرو شد. اگرچه در این سال بازهم شاهد رهبری این شرکت در بازار تلفن‌های همراه بودیم اما سهم ۴۰ درصدی این شرکت در سال‌های گذشته اکنون به ۳۵ درصد رسیده بود.

۲۰۰۵: نوکیا موفق به فروش یک میلیارد از دستگاه Nokia 1100 می‌شود. همچنین سهم کاربران جهانی تلفن‌های همراه از ۲ میلیارد نفر عبور می‌کند.

۲۰۰۷: برای اولین بار نوکیا مجبور می‌شود تا فراخوان ۴۶ میلیون دستگاه که با مشکل باتری همراه بودند را صادر کند. در همین حال مشکل دیگری برای نوکیا اتفاق افتاده بود. شرکت اپل در این سال از تلفن‌ هوشمند آیفون رونمایی کرد.

۲۰۰۸: گزارش مالی نوکیا در این سال خبر از کاهش سود ۳۰ درصدی در سه‌ماهه سوم سال‌ مالی ۲۰۰۸ داشت. در حالی که فروش آیفون با رشدی ۳۲۷٫۵ درصدی همراه بود، نوکیا کاهش فروش ۳٫۱ درصدی را تجربه می‌کرد.

۲۰۰۹: نوکیا برای حل معضل اقتصادی پیش‌آمده برای بخش موبایلش، تصمیم به حذف ۱۷۰۰ شغل گرفت.

در این سال شرکت یادشده اذعان کرد که برای واکنش به خیزش برق‌آسا دستگاه‌ آیفون، اندکی دیر دست به‌کار شده‌اند اما برای ادامه‌ی بقا در بازار موبایل برنامه‌هایی دارند. این سخنان زمانی انجام شد که دیگر خیلی دیر شده بود.

۲۰۱۰: رقبایی مانند اپل و دستگاه‌های اندرویدی به تهدیدی جدی برای آینده نوکیا بدل شده بودند. به همین دلیل تصمیم گرفته شد تا یکی از مدیران اجرایی سابق مایکروسافت ببه نام استفان الوپ به سمت مدیرعاملی نوکیا منصوب شود.

با وجود رشد دوباره‌ی سود نوکیا در این سال، بازهم ۱۸۰۰ شغل از این شرکت حذف شدند.

بیشتر بخوانید: واتس اپ WhatsApp; پرمخاطب ترین پیام رسان دنیا

۲۰۱۱: استفان الوپ در طی بیانیه‌ای به کارمندان خود اعلام کرد که “ما بر روی پلتفرم‌ سوخته‌ای کار می‌کنیم” و از همکاری استراتژیک شرکتش با مایکروسافت پرده برداشت.

از ۶۵۰۰۰ نیروی کار نوکیا، این‌بار ۴۰۰۰ نفر مجبور به خانه‌نشینی شدند. علی‌رغم شایعات مطرح‌شده مبنی بر تصاحب نوکیا توسط مایکروسافت اما الوپ این موضوع را اکیداً تکذیب می‌کرد.

اکنون سامسونگ و اپل توانسته بودند در بسوددهی بخش موبایل از نوکیا پیشی بگیرند. بنابراین نوکیا از تلفن‌های هوشمند جدید خود رونمایی کرد.

۲۰۱۲: نوکیا برای ساخت گوشی‌هایش در کشورهای آسیایی مجبور به اخراج ۴۰۰۰ کارمند دیگر شد. در طی کاهش سود این شرکت، سهام نوکیا نیز با کاهش قابل‌توجه همراه بود. این موضوع باعث گشت ضرری ۱٫۳ میلیارد یورویی بر روی دست نوکیا بماند.

تحلیلگران به دنبال اخراج ۱۰۰۰۰ کارمند دیگر و بسته‌شدن آخرین کارخانه نوکیا در فنلاند، احتمال تصاحب شرکت ذکرشده توسط مایکروسافت را می‌دادند.

۲۰۱۳: در نهایت پس از مدت‌ها شایعات، نوکیا با قیمت ۵٫۴۴ میلیارد یورو توسط مایکروسافت خریداری شد و بالاخره پس از مدت ۱۸ ماه، سوددهی به این شرکت بازگشت.

۲۰۱۶: با پایان حق انحصار مایکروسافت بر سر برند نوکیا ، شرکت نوکیا این بار با همکاری شرکت اچ ام دی گلوبال ( که یک شرکت تازه تأسیس فنلاندی است) دوباره به صنعت موبایل بازگشت.

بدین صورت که وظیفه تولید و تحقیق و توسعه را شرکت اچ ام دی با برند نوکیا عهده‌دار خواهد بود.

nokia

خروج نوکیا از بحران

آیا می‌دانید احساسات چگونه به استراتژی شکل می‌دهند؟ پاسخ این سؤال در نحوه‌ی عملکرد شرکت نوکیا و تلاشش برای خروج از بحران قابل مشاهده است.

شرکت نوکیا در سال‌های بین ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ چالش‌های استراتژیکی شدیدی را تجربه کرد. این شرکت در سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸ بازار موبایل را تحت سلطه داشت تا زمانی که شرکت اپل گوشی‌های آیفون و گوگل، سیستم عامل اندروید را وارد بازار کرد.

این رقبای جدید انقلابی بزرگ در سطح توقعات مردم ایجاد کردند تا جایی که موبایل‌های نوکیا با سیستم عامل سیمبین دیگر جایی در بازار نداشتند. اما با این حال شرکت نوکیا تا سال ۲۰۱۱ به تولید موبایل با سیستم عامل سیمبین ادامه داد و بعد از آن گوشی‌هایی با سیستم عامل ویندوز به بازار عرضه کرد که آن‌ها هم عملکرد خوبی نداشتند.

نهایتا شرکت نوکیا در سال ۲۰۱۳ با کناره‌گیری از تولید موبایل و تمرکز روی ساخت تجهیزات شبکه، نرم‌افزار، صدور مجوز، تکنولوژی‌های پوشیدنی و اینترنت اشیاء، استراتژی جدیدی پیاده‌سازی کرد.

این جهش استراتژیک توسط هیئت مدیره‌ی جدید نوکیا پیاده‌سازی شد و راهنمای خوبی برای سایر شرکت‌ها با شرایط مشابه شد.

تمرین اول: افزایش اعتماد با تعریف قواعد محاوره‌ای جدید

برخی مدیران شرکت نوکیا در جلسات محرمانه اعلام کرده‌اند که در گذشته اعتماد میان اعضای هیئت مدیره به یکدیگر بسیار کم بود.

همین موضوع باعث شد مدیران شرکت نوکیا در زمان معرفی گوشی‌های آیفون و اندروید نتوانند استراتژی مناسبی پیاده‌سازی کنند.

درواقع مدیران ارشد و اعضای هیئت مدیره نتوانستند یا ترسیدند نگرانی خود را بابت این موضوع عنوان کنند و به راه حل مناسبی برسند. برخی از آن‌ها گفته‌اند:

در آن زمان بسیاری از اعضای هیئت مدیره به صحبت آزادانه تشویق نمی‌شدند.

رئیس جدیدی که در سال ۲۰۱۲ منصوب شد، با ایجاد فرهنگ سازمانی جدید، کیفیت بحث‌های استراتژیک اعضای هیئت مدیره و تیم مدیریتی را بهبود بخشید.

او اظهار داشت این کار را به خاطر سامان‌دهی به اوضاع به‌هم‌ریخته‌ی شرکت انجام داده است. اگر کارمندان شرکت از ورود به هیئت مدیره برای بیان ایده‌هایشان بترسند، راه حل‌هایی که برای رفع مشکلات دارند به فاجعه تبدیل خواهد شد.

بیشتر بخوانید: آمازون؛ روند تغییرات از کتابفروشی تا بزرگترین فروشگاه آنلاین جهان

درنتیجه رئیس جدید تصمیم گرفت قوانین طلایی را برای بحث‌های هیئت مدیره در نظر بگیرد. تمام اعضا موظف به رعایت این مقررات هستند و باید به یکدیگر احترام بگذارند.

به‌عنوان مثال زمانی که یکی از اعضای هیئت مدیره به مدیر ارشد بی‌احترامی کرد، رئیس شرکت او را مجبور کرد در جلسه‌ی بعدی از مدیر ارشد معذرت‌خواهی کند.

این اقدامات اعتماد بینم کارمندان شرکت و کیفیت استراتژی‌های آن را بالا برد. یکی از مدیران ارشد شرکت نوکیا در رابطه با این موضوع گفته است:

با روی کار آمدن رئیس جدید ما از هیچ چیز نمی‌ترسیم، دیگر نگران این نیستیم که چرا در مورد موضوع‌های مختلف اظهار نظر کرده‌ایم. بحث کردن با او و مطرح کردن ایده‌های جدید بسیار آسان است. در صورتی که در زمان مدیریت رئیس قبلی حتی فکر این کارها هم به ذهنمان خطور نمی‌کرد.

با اعمال تغییرات جدید، کارمندان شرکت ایده‌های جالبی برای روبه‌رویی با چالش‌ها ارائه دادند و با بیان چشم‌اندازهای خود، گزینه‌های بیشتری برای حل مسائل بررسی کردند.

تمرین دوم: کنار گذاشتن وابستگی‌های احساسی و ارائه‌ی استراتژی‌های جدید

در گذشته، مدیران ارشد نوکیا در تجدید نظر روی استراتژی‌های خود موفق نبودند؛ زیرا از نظر احساسی به سیستم عامل سیمبین وابسته شده بودند. یکی از مدیران ارشد گفته است:

مدیران ارشد می‌دانستند زمان تغییر استراتژی‌ها فرا رسیده است؛ اما هیچ‌کس نمی‌خواست در آن لحظه به این موضوع فکر کند و عواقب این کار برای شرکت خوشایند نبود.

البته بخشی از وابستگی به استراتژی‌های قدیمی به عدم وجود گزینه‌های جایگزین بستگی داشت. یکی دیگر از مدیران ارشد می‌گوید:

در آن زمان اگر شخصی تصور می‌کرد راه حل مورد استفاده جواب نمی‌دهد، بازهم نمی‌توانست این موضوع را به زبان آورد. حداقل تا زمانی که راه حل جایگزینی نداشت، نمی‌توانست با چیزی مخالفت کند. برای اینکه بتوانید چیزی را تغییر دهید باید ابتدا جایگزین مناسبی برای آن ارائه داده باشید.

در سال ۲۰۱۲ اعضای جدید هیئت مدیره باور داشتند که ارائه‌ی راه حل‌های جدید، احساسات مدیران ارشد را تحت تأثیر قرار خواهد داد و آن‌ها را به پذیرفتن استراتژی جدید تشویق خواهد کرد.

هرقدر گزینه‌های بیشتری برای راه حل در نظر گرفته باشید، اعتمادبه‌نفس بیشتری در بیان آن خواهید داشت و طرف مقابل هم راحت‌تر احساسات را کنار خواهد گذاشت و به ایده‌ی شما فکر خواهد کرد.

فشار مداوم اعضای هیئت مدیره برای تولید و تحلیل گزینه‌های مختلف، مدیران ارشد را برخلاف میلشان به ارزیابی فرآیند تشویق کرد و درک بهتری از شرایط موجود به آن‌ها ارائه داد.

حجم کار به اندازه‌ای بالا بود که اگر اعضای هیئت مدیره به‌‍طور مرتب برای تحلیل سناریوها درخواست نمی‌دادند، احتمالا مدیران ارشد انگیزه‌ای برای تحلیل بیشتر راه حل‌ها نداشتند.

اینجا بود که هیئت مدیره‌ی جدید نقش مهمی بازی کرد و از مدیران ارشد خواست تمام ایده‌ها را تک‌تک بررسی و نظرشان را اعلام کنند.

تمرین سوم: آگاه کردن مدیران ارشد به توجه بیشتر به احساسات درونی‌شان

در گذشته، مخصوصا زمانی که شرکت نوکیا درگیر جایگزین کردن سیستم عامل سیمبین با ویندوز و اندروید بود، برخی مدیران ارشد با فکر کردن به تصوراتشان کور شده بودند. یکی از مدیران ارشد این شرکت می‌گوید:

آن زمان تعصب خاصی برای تبدیل نوکیا به یکی از برندهای پیشرو در بازار وجود داشت. ما معتقد بودیم با سیستم عامل ویندوز می‌توانیم تجربه‌ی متفاوتی از بازی‌ها و امکانات ارائه دهیم.

تمام کارشناسان خارج از شرکت معتقد بودند ایده‌ی ویندوز فون موفق نخواهد شد. با تفکری عقلانی‌تر به این موضوع کارمندان شرکت به این نتیجه رسیدند ایده‌ی ویندوز فون جالب نیست و شکست خواهد خورد.

می‌توان نتیجه گرفت زمانی که خودتان به درست بودن چیزی اعتقاد داشته باشید، راه حلی بهتری برای آن ارائه خواهید داد.

برای جلوگیری از این طرز تفکر، اعضای جدید از آن پس باید توجه بیشتری به جزئیات داده‌های فرآیند می‌کردند. میزان فروش محصولات باید مرتبا مورد توجه قرار می‌گرفت و واکنش‌های احساسی تأثیر کمتری روی تفسیر داده‌ها داشتند. یکی از اعضای هیئت مدیره گفته است:

ما از داده‌ها نه‌تنها برای ارزیابی اتفاقات آینده بلکه برای مقایسه‌ی آن با انتظاراتمان استفاده کردیم. درنتیجه قادر بودیم به عقب بازگردیم و دلیل و منشأ انتظارات خود را بررسی کنیم. این موضوع قدرت استدلال ما را تقویت کرد.

بیشتر بخوانید: شیائومی؛ چهارمین تولیدکننده موفق موبایل دنیا

علاوه‌براین چندین گزینه دیگر که در ابتدا جذابیتی نداشتند مورد تحلیل قرار گرفتند. این تحلیل‌ها ایده‌ی عوض کردن سیستم عامل موبایل و تغییر جهت از ویندوز به اندروید را رد کردند.

بسیاری معتقد بودند عرضه‌ی موبایل‌های نوکیا با سیستم عامل اندروید فکر بسیار خوبی است و کمک می‌کند نوکیا بار دیگر در صنعت گوشی هوشمند موفق شود؛ اما تجزیه و تحلیل‌های دقیق به آن‌ها کمک کرد حقیقت امر و پیش‌بینی عدم موفقیت در بازارها برایشان مشخص شود.

البته عکس این موضوع هم اتفاق افتاد. مدیران ارشد شرکت نوکیا ابتدا با خرید سهام کامل شبکه‌های نوکیا-زیمنس مخالفت کردند؛ اما مدتی بعد نظر خود را تغییر دادند. نوکیا-زیمنس سرمایه‌گذاری مشترکی بین دو شرکت نوکیا و زیمنس بود که سال‌ها به دلیل مشکلات ادغام عملکرد خوبی نداشت.

زمانی که مدیر مالی شرکت این ایده را برای اولین بار مطرح کرد هیچ‌یک از کارمندان نظر مثبتی نداشتند. اما بعد از چند جلسه بحث و گفتگو این ایده مخصوصا از نظر معیارهای مالی به نظرشان جذاب رسید.

درنتیجه شرکت نوکیا شبکه‌های نوکیا-زیمنس را در سال ۲۰۱۳ خریداری کرد و کسب‌وکار شبکه‌ها را گسترش داد. شرکت نوکیا در سال ۲۰۱۵ شرکت آلکاتل-لوسنت را نیز خریداری کرد.

این سه تمرین به مدیران ارشد شرکت نوکیا کمک کرد یکی از سخت‌ترین تصمیم‌ها را در طول تاریخ اتخاذ کنند. آن‌ها برای حفظ برند خود فعالیت اصلی شرکت را کنار گذاشتند و موضوع کار خود را عوض کردند.

این تصمیم شاید برای مردم شوکه‌کننده بود؛ اما مدیران ارشد نوکیا عمیقا معتقدند که بهترین تصمیم را گرفته‌اند. این تصمیم بعد از بررسی‌های دقیق روی تمام جوانب گرفته شده و تمام راه حل‌های موجود ارزیابی شده است.

البته این پایان ماجرا نیست و آن‌ها هنوز هم باید برای بررسی راه حل‌ها زمان بگذارند. آن‌ها تعهد احساسی به کسب‌وکار خود یعنی تولید موبایل را کنار گذاشتند و به هویت سابق خود بازگشتند.

مدیریت احساسات مردم معمولا به‌عنوان یک کار آسان و ارائه‌ی استراتژی‌های جدید به‌عنوان کار سخت شناخته می‌شود. اما تجربه‌ی شرکت نوکیا نشان داد برخلاف عقیده‌ی عده‌ی زیادی، این دو موضوع از یکدیگر جدا نیستند.

درواقع توجه بیشتر به کارهای آسان به اعضای هیئت مدیره و مدیران ارشد تیم‌ها در داشتن طرز تفکر استراتژیک، تغییر مسیر کسب‌وکار و مدیریت استرس کمک می‌کند.

منبع: zoomit.ir – http://mynokia.ir – wikipedia.org

سئو پارسیان

سئو پارسیان با بیش از 10 سال سابقه فعالیت در زمینه طراحی و بهینه سازی سایت برای موتورهای جستجو یا سئو در مشهد , با شماره عضویت ۵۱۰۳۰۴۷۲ سازمان نظام مهندسی رایانه ای خراسان رضوی ، آماده همکاری در قالب مشاور و مجری پروژه های IT شما می باشد.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *